Sigurnost stomatoloških zahvata u različitim trimestrima trudnoće.

Piše: Dr. Emina Mešanović

Biografija: Dr. Emina Mešanović rođena je i živi u Visokom, gdje je završila osnovno i srednje obrazovanje. Nakon završene Gimnazije „Visoko“, upisuje Stomatološki fakultet sa poliklinikama u Sarajevu, koji završava sa izuzetnim prosjekom ocjena 9,11, čime potvrđuje svoju posvećenost i ozbiljan pristup struci. Svoje profesionalno iskustvo započinje u Domu zdravlja u Visokom, gdje radi šest mjeseci, stječući prva praktična znanja i iskustva u radu s pacijentima. Nakon toga nastavlja rad u privatnoj stomatološkoj ordinaciji „dr. Hodžić Šemso“ u Zavidovićima, gdje provodi oko godinu dana. Profesionalni put dalje nastavlja u privatnoj stomatološkoj ordinaciji „dr. Belma Nalbantić“ u Visokom, gdje radi približno dvije godine, a potom i u stomatološkoj ordinaciji „Obralić“, gdje stječe dodatno jednogodišnje iskustvo. Trenutno je zaposlena u stomatološkoj ordinaciji „Hara Dent“ u Visokom.Tokom svog dosadašnjeg rada usavršavala se u oblastima konzervativne stomatologije, endodoncije, dječije stomatologije, oralne hirurgije, kao i mobilne i fiksne protetike. Kontinuirano ulaže u svoje stručno usavršavanje kroz učešće na kongresima i seminarima, prateći savremene trendove i dostignuća u stomatologiji. Posjeduje certifikate o završenim kursevima iz oblasti informatike, a pasivno se služi engleskim i njemačkim jezikom. Svoj rad temelji na profesionalnosti, odgovornosti i kontinuiranoj edukaciji, s ciljem pružanja kvalitetne i savremene stomatološke usluge svojim pacijentima.

Trudnoća predstavlja fiziološko stanje pračeno brojnim hormonskim,metaboličkim i imunološkim promjenama koje značajno utiču na oralno zdravlje žene.Uprkos tome,u svakodnevnoj stomatološkoj praksi i dalje su prisutni nesigurnost i odgađanje terapije kod trudnica,često bez stvarnog medicinskog opravdanja.

• Hormonske i fiziološke promjene u trudnoći i njihov uticaj na oralno zdravlje

Povećani nivoi estrogena i progesterona dovode do pojačane vaskularne propustljivosti i izraženijeg odgovora gingive na prisustvo dentalnog plaka.Najčešća oralna manifestacija je gingivitis gravidarum,koji se klinički očituje crvenilom,otokom i krvarenjem gingive.Promjene u prehrambenim navikama,učestalije konzumiranje ugljikohidrata,mučnine i povraćanje dodatno povećavaju rizik od karijesa i erozija zubne supstance.

• Sigurnost stomatoloških zahvata u različitim trimestrima trudnoće

Prvi trimestar

Prvi trimestar trudnoće je period organogeneze ,te se elektivni stomatološki zahvati uglavnom odgađaju.Dozvoljene su hitne intervencije poput sanacije akutne boli,infekcija ili trauma.

Drugi trimestar

Drugi trimestar se smatra najpovoljnijim periodom za izvođenje većine stomatoloških zahvata.U ovom periodu mogu se bezbjedno provoditi restaurativni zahvati,endodontska terapija,parodontna terapija i ekstrakcije uz adekvatne mjere opreza.

Treći trimestar

U trećem trimestru preporučuje se izbjegavanje dužih zahvata zbog nelagode trudnice i rizika od supinacijskog hipotenzivnog sindroma.Terapija se ograničava na kraće i nužne intervencije uz prilagođen položaj pacijentice.

• Lokalna anestezija i RTG dijagnostika u trudnoći

Lokalni anestetici na bazi lidokaina sa adrenalinom u niskim koncentracijama smatraju se sigurnim za primjenu u trudnoći.Adrenalin u terapijskim dozama ne predstavlja rizik za plod,dok adekvatna anestezija smanjuje stres i bol što je od izuzetne važnosti.

RTG dijagnostika se ne smatra apsolutno kontraindikovanom u trudnoći.Kada je klinički opravdana,može se provesti uz  primjenu zaštitne olovne kecelje te korištenjem digitalnih senzora.

• Farmakoterapija u trudnoći

Izbor lijekova u stomatološkoj terapiji trudnica zahtjeva poseban oprez.Antibiotici poput penicilina i cefalosporina smatraju se sigurnim ,dok su tetraciklini kontraindikovani zbog negativnog uticaja na razvoj zuba ploda.Kao analgetik izbora preporučuje se paracetamol,dok se nesteroidni antiinflamatorni lijekovi izbjegavaju.Kortikosteroidi se mogu koristiti lokalno i kratkotrajno u strogo indiciranim slučajevima,uz procjenu odnosa koristi i rizika.

• Ekstrakcije zuba u trudnoći-indikacije,sigurnost i klinički pristup

Ekstrakcije zuba u trudnoći često predstavlja izvor dileme i za stomatologa i za pacijenta.Iako se elektivne ekstrakcije uglavnom planiraju izvan perioda trudnoće,postoje brojna stanja kod kojih odgađanje ekstrakcije može  dovesti do progresije infekcije i ozbiljnih lokalnih i sistemskih komplikacija.Neke od indikacija za ekstrakciju su zubi sa akutnim i hroničnim odontogenim infekcijama,frakture zuba sa nemogućnošću sanacije,parodontalno neodrživi zubi isl.Neliječena infekcija predstavlja veći rizik za trudnicu i plod nego sama ekstrakcija.Drugi trimestar smatra se najpovoljnijim periodom za izvođenje ekstrakcije zbog stabilnijeg stanja trudnice i manjeg rizika za plod.U trećem trimestru preporučuje se izvođenje kračih zahvata uz prilagođen položaj pacijentice,kako bi se spriječio supinacijski hipotenzivnog sindroma.

• Supinacijski hipotenzivni sindrom

U drugom i trećem trimestru trudnoće produženo ležanje u supinacijskog položaju može dovesti do kompresije donje skuplje vene od strane uvećane maternice,sto rezultira naglim padom krvnog pritiska,vrtoglavicom,mučninom i sinkopom.Prevencija i pravilno pozicioniranje pacijentice od ključnog su značaja:

• Blago nagnuti stomatološku stolicu
• Postaviti jastučić ispod desnog kuka
• Izbjegavati ležeći položaj tokom dugih zahvata

Zaključak

Trudnoća ne predstavlja kontraindikacije za stomatološko liječenje,već zahtijeva informiran,racionalan i individualno prilagođen pristup.Uklanjanje žarišta infekcije,adekvatno zbrinjavanje bola i prevencija komplikacija imaju direktan značaj ne samo za oralno zdravlje trudnice,već i za opšte zdravstveno stanje majke i ploda.Posebno je važno naglasiti da neliječene odontogene infekcije ,apscesi i izražen  bol nose veći rizik po trudnoću nego pravilno izveden stomatološki zahvat.Uloga stomatologa je da kroz edukaciju,pravovremenu intervenciju i interdisciplinarnu saradnju sa ginekologom obezbjedi sigurno i efikasno liječenje,uz očuvanje zdravlja majke i optimalne uslove za razvoj ploda.