Duhan i duhanski proizvodi štetni su za zdravlje. Kako i na koji način se štetna svojstva duhana utiču na naše zube za časopis DentBiH piše Iva Ljiljić

Iva Ljiljić je doktorica dentalne medicine iz Sarajeva. Diplomirala je na Stomatološkom fakultetu sa klinikama u Sarajevu 2019.godine, s posebnim priznanjem – Srebrena značka Univerziteta. Zaposlena je u poliklinici Dental Aesthetics Centar u Kiseljaku. Od januara 2020.aktivno se bavi pisanjem bloga “Zubić Iva”, gdje piše o stomatološkim temama i nastoji podići svijest o značaju oralnog zdravlja i pomoći pacijentima koji imaju strah od stomatologa. Blog možete pratiti na www.zubiciva.com istoimenoj Facebook i Instagram stranici.

Pušenje cigareta se smatra jednim od vodećih uzroka moždanog udara, ishemijske bolesti srca, opstruktivne plućne bolesti, respiratornih infekcija, malignih oboljenja respiratornih i probavnih organa itd. Osim toga, nikotin iz cigareta izaziva ovisnost, te se pušač nalazi u začaranom krugu iz kojeg je teško izaći.

Uticaj duhanskog dima na tkiva usne šupljine je višestruk. Oralna tkiva pušača su stalno izložena štetnim hemijskim i termičkim podražajima. Kancerogene supstance (policiklični aromatski ugljikovodici, nitrozamni uretan, toluidin, vinilklorid itd) prodiru u sluznicu i uzrokuju oštećenje stanične DNK. Akumulacija genetičkih oštećenja dovodi do maligne transformacije ćelija.

Evo najčešćih tipova lezija oralnih sluznica uzrokovanih duhanom:

1. Leukoplakija je bijela naslaga na oralnoj sluznici, po tipu plaka, koja se ne može sastrugati i ne reaguje na medikaciju. Može biti uzrokovana i drugim štetnim iritacijama, a najčešće se nalazi upravo kod pušača. Veći rizik za ovu razvoj ove lezije imaju pušači koji konzumiraju i alkohol. Incidenca maligne alteracije je i do 5%, zbog čega se smatra prekancerozom.
2. Eritroplakija je crvena naslaga na oralnoj sluznici , po tipu plaka, koja se ne može sastrugati i ne reaguje na medikaciju. Smatra se najmalignijim tipom prekanceroze oralnih sluznica, jer skoro svaka eritroplakija, u nekom trenutku, prelazi u karcinom. Njena etiologija se uglavnom povezuje sa pušenjem i konzumiranjem alkohola.
3. Planocelularni karcinom – najčešći maligni tumor oralnih sluznica, koji se najčešće manifestuje kao ulkus koji ne cijeli, ili egzofitična masa. Također se povezuje s konzumacijom cigareta i alkohola. Najčešće je lokaliziran na podu usta, bočnim stranama jezika, nepčanim lukovima i u retromolarnom području.

Ostali, manje opasni efekti duhanskog dima na tkiva usne šupljine su:

1. diskoloarcije zubi – nakupljanje žutih, smeđih i crnih pigmenata u caklini, koji se relativno lako uklanjaju
2. halitoza – neugodan pušački zadah, koji je posljedica isparavanja hlapljivih sumpornih spojeva

1. palatitis nicotinica – hiperkeratoza sluznice tvrdog nepca, benignog i reverzibilnog karaktera. Nastaje zbog dugotrajnih hemijskih i termičkih iritacija, kod strastvenih pušača, usljed otoka malih pljuvačnih žlijezda
2. parodontalna oboljenja – poremećaj na nivou mikrocirkulacije i vazokonstrikcija kapilara u sluznici, poremećaj oralne mikroflore kod pušača, narušen stanični i humoralni imunitet kod pušača, dovode do veće incidence parodontalnh oboljenja, bržeg napredovanja bolesti i slabijeg odgovora na parodontalnu terapiju
3. neuspjeh implantološke terapije – pušači su apsolutno kontraindicirani za implantološku terapiju, a pušenje je generalno zabranjeno svim pacijentima kojima su ugrađeni dentalni implantati. Zbog uticaja duhanskog dima mikrocirkulaciju, kod pušača se očekuje veći gubitak kosti, periimplantitisi i na kraju, neuspjeh implantološke terapije.
4. hronična hiperplastična kandidijaza – češće se javlja kod pušača u uglovima usana ili na jeziku u obliku romboidnog glositisa.