Biografija: Dr Dario Malić rođen je 1998. godine u Banjoj Luci. Zvanje doktora stomatologije stiče na Medicinskom fakultetu Univerziteta u Banjoj Luci. Zaposlen je u stomatološkoj ambulanti “3T Dent“ u Banjoj Luci. Autor je 6 članaka iz oblasti stomatologije koji su objavljeni u časopisu „Limfa“. Kao član Komiteta za međunarodnu razmjenu studenata medicine Republike Srpske (SaMSIC), u okviru sekcije za oralno zdravlje i edukaciju održao je veliki broj edukativnih predavanja i radionica u osnovnim školama i vrtićima.  Bio je organizator i učesnik brojnih radionica iz oblasti oralnog zdravlja i stomatologije. Organizovanjem radionica iz oblasti oralnog zdravlja utiče na podizanje svijesti o značaju oralnog zdravlja i prevenciji oboljenja usne duplje kod stanovništva. Autor je naučno- istraživačkog rada na temu “Učestalost impaktiranih maksilarnih očnjaka: rezultati analize OPT i CBCT snimaka“ koji je prezentovan na kongresima u Banjaluci i Sarajevu. U slobodno vrijeme voli da putuje i provodi vrijeme u društvu prijatelja i porodice.

Dentalni implantati danas su jedno od najčešćih rješenja za nadoknadu izgubljenih zuba jer omogućuju dobru funkciju, prirodan izgled i dugotrajnost. Ipak, kao i svaka terapija, i ugradnja implantata može imati određene komplikacije. Najčešći problem su tzv. periimplantne bolesti – upale tkiva koja okružuju implantat. One nastaju najčešće zbog nakupljanja bakterijskog plaka, loše higijene ili ranijih problema s desnima. Ako se na vrijeme ne prepoznaju i ne liječe, periimplantne bolesti mogu dovesti do gubitka implantata. Zato je važno znati kako nastaju, koje oblike mogu imati i na koje načine se mogu uspješno liječiti.

Razvojem implantologije, zubni implantati su postali standardna terapijska opcija za nadoknadu izgubljenih zuba. Njihova visoka stopa uspješnosti, biokompatibilnost i mogućnost funkcionalne i estetske rehabilitacije doprinijeli su širokoj primjeni u svakodnevnoj kliničkoj praksi. Međutim, kao i svaka terapijska procedura, i implantološka terapija nosi određene rizike i potencijalne komplikacije, među kojima se posebno ističu periimplantne bolesti. Periimplantne bolesti predstavljaju patološka stanja koja zahvataju tkiva oko zubnih implantata. Ove bolesti su upalnog karaktera i razvijaju se kao odgovor na prisustvo dentalnog biofilma, slično parodontopatijama kod prirodnih zuba. Periimplantne bolesti su multifaktorijalnog porijekla. Glavni etiološki faktori su: akumulacija bakterijskog biofilma, loša oralna higijena, pušenje, prethodna parodontopatija, neodgovarajuća protetska rehabilitacija, biomehanička opterećenja, prisutne sistemske bolesti, poput dijabetesa i AIDS-a.

Prevalencija periimplantnih bolesti je u porastu, što se dovodi u vezu sa sve većom upotrebom dentalnih implantata u svakodnevnoj praksi. Studije pokazuju da se periimplantni mukozitis javlja kod 50-80% pacijenata sa ugrađenim implantatima, dok se periimplantitis javlja kod 10-50% pacijenata, u zavisnosti od kriterijuma i vremena praćenja.

Izvještajem konsenzusa sa Svjetske radionice 2017. godine, periimplantne bolesti i stanja definisana su kao:

1. Periimplantno zdravlje,
2. Periimplantni mukozitis,
3. Periimplantitis,
4. Periimplantatni manjak mekih i tvrdih tkiva.

Slika 1. Periimplantni mukozitis

 

Slika 2. Periimplantitis

Onog momenta kada dođe do inflamacije oko implantata cilj sprovođenja bilo koje vrste terapije je uspostaviti i održati periimplantno zdravlje. Idealno bi bilo omogućiti potpuno povlačenje bolesti u kombinaciji s regeneracijom izgubljenog koštanog i mekog tkiva. Terapija periimplantnih bolesti provodi se prema CIST-protokolu, koji se sastoji od mahom nehirurške, ali u konačnici i od hirurške terapije. Sadrži četiri protokola koji se primjenjuju nakon što se odradi kliničko ispitivanje:

• CIST protokol A (mehanička nehirurška terapija): Implantatima čija je površina kontaminirana biofilmom i kamencem i koji su pozitivni na probu krvarenja na provokaciju i s dubinom sondiranja do 4 mm, treba se mehanički ukloniti biofilm s površine implantata. To se postiže korištenjem plastičnih, titanijumskih kireta ili kireta od karbonskih vlakana s kojima se neće oštetiti površina implantata. Plak se takođe može uklanjati poliranjem površine implantata gumicama, a može se koristiti i pjeskara na bazi nisko abrazivnih glicinskih čestica, takođe zbog smanjenog rizika od oštećenja površine implantata, ali i okolnog tkiva.

Do danas su objavljeni mnogobrojni savremeni protokoli mehaničke kontrole plaka. Jedan od njih je vođena biofilm terapija (engl. guided biofilm therapy/GBT) kod koje se biofilm i kamenac uklanjaju sekvencijalno. Prvo se otkrivaju pomoću indikatora, zatim se koriste abrazivne čestice za uklanjanje biofilma. Na kraju se subgingivalni biofilm i kamenac uklanjaju pjeskarom, a po potrebi se vrši i ultrazvučno uklanjanje kamenca.

• CIST protokol B (dekontaminacija): Na mjestima gdje dubina sondiranja dostiže preko 4 mm, a prisutan je i gnoj, potrebno je uz mehaničko čišćenje primijeniti i antiseptičku terapiju. Antiseptici koji se koriste su povidon jod, 3% vodonik- peroksid, ali najčešće upotrebljavani antiseptički preparat je 0,2% hlorheksidin diglukonat u tekućem ili gel stanju koji djeluje bakteriostatski i do 12 sati, što sprečava stvaranje zubnog plaka. Koriste se 2 puta dnevno u trajanju 3-4 sedmice. U novije vrijeme sve je češće korištenje fototerapije: lasera i fotodinamske terapije, ali i hijaluronske kiseline koji djeluju antimikrobno i antiinflamatorno, ubrzavajući zarastanje. Do danas su rađene mnogobrojne naučne studije koje su za cilj imale komparaciju do danas predstavljenih sredstava za dekontaminaciju, ali i pored pozitivnih rezultata svakog od pojedinačnih pristupa, do danas nije utvrđena superiornost nekog od predstavljenih modaliteta. Ta činjenica otežava donošenje jedinstvenih protokola za CIST protokol B, i danas svaki terapeut bira svoj način rada i izbora sredstva za dekontaminaciju.

Nedavno objavljeni protokol dekontaminacije podrazumijeva korištenje terapije pulsirajućim elektromagnetnim poljem (PEMF). Ova terapija se godinama uspješno primjenjuje u ortopediji, a zbog antiinflamatornih osobina, ubrzane vaskularizacije te unaprijeđene koštane regeneracije koju ima za ishod, u novije vrijeme svoje mjesto nalazi i u drugim oblastima medicine, pa i u stomatologiji. U stomatologiji se elektromagnetno polje stvara oko specijalno dizajniranih abatmenta koji se uvrću za impantate. Studije koje su rađene do danas potvrđuju da PEMF, u stvari, dovodi do modulacije imunološkog odgovora domaćina i sljedstveno dovodi do smanjivanja inflamacije mekih tkiva oko implantata i marginalnog gubitka kosti, mjereno smanjenjem plak indeksa i upalnih parametara.

• CIST protokol C (terapija antibioticima): Na mjestima gdje je BOP pozitivan s džepovima dubljim od 6 mm, gnoj može i ne mora biti prisutan. Ovako duboki džepovi pogodni su za naseljavanje Gram-negativnih anaerobnih parodontalnih bakterija. Svrha antibiotske terapije, uz prethodno obavljeno mehaničko čišćenje, je suprimiranje bakterija i uspostavljanje povoljne mikroflore. Antibiotici izbora su bakteriostatici, amoksicilin i metronidazol kroz 7 do 10 dana sistemski primjenjeni. Antibiotike je moguće primijeniti i lokalno, međutim, takva primjena zahtijeva kontrolisano otpuštanje sredstava koje se mora dovoljno dugo zadržati na mjestu infekcije i u dovoljnoj koncentraciji.
• CIST protokol D (hirurška terapija periimplantnih bolesti) koja može biti resektivna ili regenerativna.

Savremeni pristup liječenju periimplantnih bolesti uključuje ne samo mehaničke (nehirurške) i hirurške metode, već i biološki orijentisane terapije, među kojima posebno mjesto zauzimaju probiotici i nova farmakološka sredstva. Ove metode imaju za cilj modulaciju mikrobiote, smanjenje inflamacije i podršku regeneraciji tkiva, sve u cilju očuvanja zdravlja periimplantnih tkiva i dugovječnosti implantata. Probiotici i nova farmakološka rješenja predstavljaju perspektivne i komplementarne metode u tretmanu periimplantnih bolesti.

LITERATURA:

1. Kojović D, Pejčić A, Obradović R, Marjanović D. Parodontologija. Galaksija, Niš; 2015
2. The American Academy of Periodontology. Glossary of Periodontal Terms, 4th ed.
3. Lindhe J, Karring T, Lang NP. Klinička parodontologija i dentalna implantologija. Nakladni zavod Globus, Zagreb; 2004.
4. Armitage GC. Devepomnet of a classification system for periodontal diseases and conditions. Ann Periodontol. 2017;4:1-6.
5. Lindhe J, Meyle J. Peri-implant diseases: Consensus report of the sixth European Workshop on Periodontology. J Clin Periodontol 2008;35:282-5.
6. Schwarz F, Derks J, Monje A, Wang HL. Peri-implantitis. J. Periodontol. 2018;89:267-90.